Hij bestaat nog steeds en legt in het gehele land de kermissen vast, en dan vooral de bezoekers. Maar veel mensen weten niet dat de kermisfotograaf al in de 19de eeuw actief was. Hij reisde alle kermissen af om dorpelingen een souvenir aan het jaarlijkse feest te bezorgen. Het beroep veranderde met de tijd mee.

 

De oorsprong van de kermisfotograaf

Kermis was in vroeger tijden een jaarmarkt die werd gehouden om de wijdingsdag te vieren of een andere feestdag van de lokale parochiekerk. Pas eeuwen daarna zag de fotografie het levenslicht, maar de kermisfotograaf was er bijzonder snel bij toen het ambacht enigszins mobiel werd en er op locatie gefotografeerd kon worden. In de 19de eeuw maakten de fotografen hun opwachting bij de jaarfeesten. Deze kermissen waren vanzelfsprekend nog niet de grootafnemers van energieleveranciers zoals ze dat nu zijn, met die enorme installaties (en de bijbehorende decibellen). De draaimolen, een bezoekje aan een waarzegger of een ritje op het paard van de schillenboer waren de spannendste attracties.

 

Eind vorige eeuw: ruige kermissen

Als je de kermisfoto's uit de jaren '50 opzoekt, komt vooral de term 'braaf' opborrelen. Op de kiekjes is men netjes gekleed en poseert men geduldig. Het waren andere kermissen dan die in de laatste decennia van de vorige eeuw, waar met name die in Noord-Holland weinig meer met draaimolens en suikerspinnen te maken had. Integendeel: hier ontaardde de ooit katholieke viering in een ruig feest waar men alles deed wat God verboden heeft. In een dorp als Heiloo werden de attracties op een geheel andere plek gestationeerd dan de feesttenten, waar volwassenen zich voornamelijk bezig hielden met bier drinken. De enige overeenkomst met de kermis was de fotograaf van dienst. Deze baande zich een weg in het feestgedruis, maakte zijn foto's en zijn modellen zagen pas dagen later, in nog ietwat wazige toestand, hun eigen verhitte hoofden opduiken in de etalage van de sigarenboer. Daar konden de foto's besteld worden. Niet zelden had de fotograaf een slim kortingsdealtje met de lokale fotowinkel.

 

Attractie op zich

In deze eeuw is de kermisfotograaf vanzelfsprekend ook veranderd. Niet dat hij even snel met zijn telefoon wat plaatjes schiet en zich dan weer uit de voeten maakt. Nee, zijn toestel garandeert niet alleen betere kwaliteit, men weet ook meteen dat er iets bijzonders staat te gebeuren wanneer zich een nuchter persoon met fotoapparatuur in de festiviteiten mengt. Een kermisfoto is nog steeds iets speciaals: geen bewogen selfie maar een haarscherp souvenir aan een mooi feest, waar maar al te graag de tijd voor genomen wordt. Lachen en juichen! Daarom is de kermisfotograaf nog steeds actief en al meer dan anderhalve eeuw een attractie op zich.